Bước sang tháng 02/2026, hàng loạt chính sách mới trong lĩnh vực kinh tế chính thức có hiệu lực, tập trung vào các nội dung như quản lý thị trường vàng, thuế thu nhập cá nhân, quảng cáo số, xuất nhập khẩu, chứng khoán và hoạt động của tổ chức tín dụng...
Xuất nhập khẩu sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID
Từ ngày 01/02/2026, Thông tư số 121/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính về thủ tục hải quan, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu chính thức có hiệu lực. Một trong những điểm mới nổi bật của thông tư là quy định sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID trong thực hiện thủ tục hải quan.
Theo đó, toàn bộ hoạt động khai hải quan được thực hiện trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Tổ chức, cá nhân tham gia xuất khẩu, nhập khẩu sử dụng tài khoản VNeID để đăng ký và thực hiện thủ tục, thay thế dần phương thức hồ sơ giấy truyền thống. Việc số hóa quy trình không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn giúp doanh nghiệp giảm chi phí, hạn chế sai sót và nâng cao tính minh bạch.
Thông tư cũng quy định người khai hải quan không phải nộp tờ khai hàng hóa trong nhiều trường hợp liên quan đến miễn, giảm, hoàn thuế; gia hạn, khoanh nợ, xóa nợ thuế; xác nhận hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Các chứng từ đã có trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công trực tuyến sẽ được sử dụng lại, tránh trùng lặp hồ sơ.
Thay đổi nơi quyết toán thuế thu nhập cá nhân, giảm phiền hà thủ tục
Một chính sách đáng chú ý có hiệu lực trong tháng 02/2026 là quy định mới về nơi nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân. Theo Nghị định số 373/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 126/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 14/2/2026, việc quyết toán thuế đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại từ hai nơi trở lên được điều chỉnh theo hướng rõ ràng, thuận tiện hơn.
Cụ thể, cá nhân cư trú thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ thuế tại nguồn từ hai nơi trở lên sẽ nộp hồ sơ quyết toán tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả có tổng thu nhập lớn nhất trong năm. Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất bằng nhau, người nộp thuế được quyền lựa chọn một trong các cơ quan thuế quản lý các tổ chức chi trả đó để thực hiện quyết toán.
Đặc biệt, nghị định mới bổ sung cơ chế hỗ trợ người nộp thuế trong trường hợp nộp hồ sơ không đúng nơi quy định. Theo đó, cơ quan thuế đã tiếp nhận hồ sơ sẽ chủ động chuyển hồ sơ đến đúng cơ quan thuế có thẩm quyền trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế, thay vì yêu cầu người dân phải đi lại, thực hiện lại thủ tục. Quy định này được đánh giá là bước cải cách quan trọng, giảm áp lực hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người nộp thuế.
Siết chặt quản lý và xử phạt vi phạm trong kinh doanh vàng
Ngày 25/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 340/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, chính thức có hiệu lực từ ngày 09/02/2026. Đây được xem là một trong những nghị định có tác động lớn đến thị trường tài chính - tiền tệ, đặc biệt là lĩnh vực kinh doanh vàng, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro và biến động.
Theo nghị định, các hành vi vi phạm như mua, bán vàng miếng với tổ chức, cá nhân không có giấy phép hoặc sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán sẽ bị cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng. Những vi phạm về quy trình kinh doanh như không thanh toán qua tài khoản theo quy định, không niêm yết công khai giá vàng, sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ nhưng không công bố tiêu chuẩn chất lượng, ghi nhãn hàng hóa đầy đủ sẽ bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.
Đáng chú ý, mức xử phạt tăng mạnh đối với các hành vi có nguy cơ gây mất ổn định thị trường. Kinh doanh vàng miếng không đúng quy định, vận chuyển vàng trái phép qua biên giới có thể bị phạt từ 80 đến 100 triệu đồng; trường hợp kinh doanh vàng khi chưa đủ điều kiện pháp lý, xuất khẩu, nhập khẩu vàng sai ngành nghề đăng ký bị phạt từ 140 đến 180 triệu đồng. Mức phạt cao nhất, từ 300 đến 400 triệu đồng, được áp dụng đối với hành vi sản xuất, kinh doanh vàng miếng hoặc xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, nghị định cũng bổ sung chế tài xử phạt đối với các vi phạm trong hoạt động trung gian thanh toán, đặc biệt là ví điện tử. Các hành vi như tiết lộ thông tin khách hàng, mua bán, cho thuê, mượn ví điện tử trái phép có thể bị phạt từ 50 đến 120 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp bổ sung như đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép, tịch thu tang vật vi phạm. Đối với tổ chức, mức phạt gấp đôi cá nhân.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường quảng cáo số
Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, hoạt động quảng cáo trên môi trường mạng ngày càng phổ biến và có ảnh hưởng lớn đến người tiêu dùng. Ngày 26/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 342/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quảng cáo, có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, nhằm tăng cường quản lý lĩnh vực này.
Theo nghị định, đối với quảng cáo dưới dạng chuỗi hình ảnh chuyển động hoặc video trên mạng, thời gian chờ tắt quảng cáo tối đa là 5 giây. Việc tắt quảng cáo phải được thực hiện chỉ với một lần tương tác, không được sử dụng biểu tượng tắt giả hoặc biểu tượng khó nhận biết, gây nhầm lẫn cho người xem. Đồng thời, không được buộc người xem phải chờ đợi để tắt quảng cáo đối với hình thức quảng cáo tĩnh.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động quảng cáo, đặc biệt là quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ có điều kiện như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, thiết bị y tế, phân bón, đồ uống có cồn. Việc siết chặt nội dung và hình thức quảng cáo sẽ bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.
Hoàn thiện quy định về hành nghề chứng khoán
Ngày 26/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 135/2025/TT-BTC quy định về hành nghề chứng khoán, có hiệu lực từ ngày 09/02/2026. Thông tư nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và tính minh bạch của thị trường chứng khoán.
Thông tư quy định cụ thể về điều kiện cấp chứng chỉ chuyên môn, chứng chỉ hành nghề chứng khoán điện tử, cũng như chế độ tập huấn, cập nhật kiến thức bắt buộc đối với người hành nghề. Việc chuyển đổi từ chứng chỉ hành nghề bản giấy sang chứng chỉ điện tử gắn với hệ thống quản lý tập trung của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được kỳ vọng sẽ giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý.
Giới hạn trạng thái vàng của tổ chức tín dụng
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Thông tư số 82/2025/TT-NHNN ngày 31/12/2025, có hiệu lực từ ngày 12/2/2026, quy định về trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng. Theo đó, giới hạn trạng thái vàng cuối ngày được xác định trên cơ sở vốn tự có của tổ chức tín dụng, nhằm kiểm soát rủi ro và hạn chế đầu cơ.
Cụ thể, tổ chức tín dụng được phép sản xuất vàng miếng chỉ được duy trì trạng thái vàng tối đa 5% vốn tự có; tổ chức được phép kinh doanh mua, bán vàng miếng không được vượt quá 2% vốn tự có, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định. Thông tư cũng quy định tổ chức tín dụng không được duy trì trạng thái vàng âm, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Các chính sách kinh tế có hiệu lực trong tháng 02/2026 không chỉ tăng cường kỷ cương pháp luật, quản lý chặt chẽ các lĩnh vực mà còn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, tạo môi trường thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Đây là những bước đi quan trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô, hướng tới mục tiêu phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn tới.
